//Anadolu ve Civarında Ön Türk Devletleri
tarih

Anadolu ve Civarında Ön Türk Devletleri

Arkeolojik kazılar sonunda Ön Türklerin ilk yaşam alanlarından birinin Mezopotamya’dan Doğu Anadolu’ya oradan İç Batı Anadolu’ya kadar uzanan bölgeler olduğu anlaşılmıştır. Örneğin, Elamlılar, Kaslar, Hurriler, Urartular, Hattiler, Subarlar ve Turukalar şimal Mezopotamya ve Anadolu yöreında yaşamış Türk kavimlerinden birkaçıdır.
Sümerler şeklinde Mezopotamya’da yaşayan Asyenik Elamlar Türkçe gibi “bitişken” bir dil kullanmışlardır. Türkçe ve Elamca şekil ve yapısal bakımdan birbirine o kadar çok benzemektedir ki Hamit Zübeyir Koşay’ın ifadesiyle “Her iki dil içinde aynılık” vardır.

Bu aynılığın en açık kanıtlarından biri, her iki dildeki çok sayıda ortak kelimedir. Elamlılar, MÖ. 3. Binyıl ortalarında Sümerlerden aldıkları çivi yazısını kullanmaya başlamışlardır. Elam adı, Türkçede, “İl-em” (benim ilim), “El-em” biçimlerinden zamanla “Elam” haline dönüşmüştür.
Mezopotamya ve Anadolu yöreında yaşayan Türk kavimlerinden biri de Kaslardır.I. Binin ilk yarısında Zagros Dağları civarında varlık gösteren Kasların dilleri Türkçeyle akrabadır. Kas hükümdarlarının adları öz Türkçedir. Hatta bu adlardan bazıları Göktürk Yazıtlarında bile karşımıza çıkmaktadır.
MÖ. 3. Bin yılın ortalarından itibaren Mezopotamya’da Yukarı Dicle bölgesinde ortaya çıkan ve zaman içinde Ön Asya’ya yayılan Hurriler de Türk kökenlidir. E.Forer şeklinde bazı bilim insanları Hurrilerin Türklerle akraba bulunduğunu ileri sürmüştür. Türkçe gibi “bitişken” bir dil kullanan Huriler, Hitit çağında Anadolu’un en etkili kavimlerinden biridir. Hurricede sözcükler arka arkaya gelen son ekler vasıtasıyla türetilmektedir. Hurice ve Türkçe arasındaki benzerlik ortak kelime hazinesinden çok iki dilin yapısal özellikleriyle ilgilidir. Hurriler uzun süre Anadolu’nun doğu ve güneydoğu bölgelerine egemen olmuşlardır. MÖ. 2. Binlerde Hititler başta olmak üzere biroldukça kavimi derinden etkileyen Hurriler, MÖ. 1. Binde tarih sahnesinden çekilmişlerdir.
MÖ. 600 ile 900 içinde Doğu Anadolu’da Van merkez olmak üzere yargı süren Urartular da Anadolu’daki Ön Türk kavimlerinden biridir. Urartuca da Türkçe benzer biçimde “bitişken” bir dildir. Urartucanın Hitnt-Avrupa dilleriyle aslabir bakımdan benzerliği yoktur. Urartuca yine bitişken bir dil olan Hurriceyle de akrabadır. Aslen her iki dilin aynı kaynaktan dünyaya geldiğu ve MÖ. 3. Binde birbirinden ayrıldığı kanıtlanmıştır.
MÖ. 3. Binlerde İç Anadolu’da yaşayan ve Hititleri derinden etkileyen Hattiler, Hint-Avrupalı olmayan bir dil kullanan Asyenik kavimlerden biridir. Hattiler de Sümerler, Elamlılar, Huriler ve Urartular benzer biçimde “bitişken” bir dil kullanmışlardır. Hattice birçok bakımdan Türkçeye benzemektedir.

OKU:  Büyük Selçuklu Devletinin Yıkılmasının Nedenleri

Mezopotamya ve Anadolu arasında yaşayan Ön Türk kavimlerinden biri de Subarlardır. Azerbeycan dil bilgini Firudun Agasıoğlu Celilov, MÖ. 3.Ve 4. Binyıllarda Dicle’nin yukarısında Asurlarla Urartular arasında Subarların ( Su kenarında yaşayan insala r) yaşadıklarını ileri süre gelmiştir.
Subarların birazcık aşağısında Türk dilli Kumanlar, Gutiler, Lulular, Urmiye Gölü’nün güneyinde ise yine Türk dilli Turukalar yaşamaktadır.
Ayrıca gene Mezopotamya ve Doğu Anadolu içinde Kumug, Kaşgal, Güger, Salur gibi Türk dilli halklar yaşamaktadır.
Son zamanlarda tekrar Türk Tarih Tezi’nin izini süren bazı Türk bilim insanoğluı, yaptıkları araştırmalar ve incelemeler hemen sonra kuzey Mezopotamya ile Doğu Anadolu arasında Ön Türklerin yaşadıklarını tesbit etmişlerdir. A. Erzen başkanlığında ve Prof. Kılç Kökten, Prof Oktay Belli, Prof. Muvaffak Uyanık, Prof. Ersin Akok, Prof W.Freh ve Prof E. Feigel’den oluşan bir gurup arkeolog ve eski çağ zamanı uzmanı Doğu Anadolu bölgesinde yapmış oldukları araştırmalar sonucunda çok önemli sonuçlar elde etmişlerdir.
Prof. Arif Erzen, Kafkaslardan kuzey Suriye ve Irak’a kadar uzanan yüksek Anadolu yaylasında MÖ. 4. Binlerde Ural-Altay dili konuşan hakların oluşturduğu çok güçlü bir kültürün var bulunduğunu ileri devam etmiştir.

TAGS: