|
Dağıstan'da otuzdan fazla olduğunu belirttiğimiz Turani gruplar adedince lehçe (bazen dil) mevcud olup, her grup kendi dil ve lehçesiyle konuşmaktadır. Özellikle dağlık bölgede çok farklı dillerin konuşulması sebebiyle vaktiyle Araplar'ın kullandığı Cebelü'l-Elsine (Diller Dağı) tabiri bugün de kullanılmakta, Rusça'da da aynı manada olmak üzere Gora Yazıkov denilmektedir. Dağıstan'da, yukarıda da değinildiği gibi, yalnız bir iki köyün konuştuğu ve 200-300 aileden başka kimsenin anlamadığı diller bulunmaktadır. Yapılan tasniflere göre belli başlı Dağıstan dilleri olarak birinci grupta Avar, Andi, Didoy ve Arçi; ikinci grupta Darga (Hurkili); üçüncü grupta Lak(Gazi-Kumuk); dördüncü grupta da Lezgi dil grupları yer alır. Dağıstan'ın asıl yerli ahâlisinin Lezgiler olduğunu yazan Şemseddin Sâmi'ye göre, Dağıstan dillerinin temelini de Lezgi dili oluşturmaktadır.
"...Her halde Lezgi kavmi pek küçük bir yerde yaşadığına göre müttehidü'l-lisan (dil birliği) olması iktiza ederken, bir çok şu'be ve kabilelere münkasim (bölünmüş) olub, bunların her biri kendine mahsüs bir lisanla mütekellimdir (konuşmaktadır).
Dağıstan dillerinden yerli olanlar İber-Kafkasya, Kumuk ve Nogay dilleri ise Türk dil grubuna aittir. Türk dilleri ülkenin yalnız düzlük bölgelerinde yayılmıştır. Bugün Dağıstan'da Hun, Avar, Bulgar, Hazar ve Oğuz Türkleri'ne ait bazı yer isimleri hâlâ muhafaza edilmektedir. Sovyet sisteminden önce Türkçe düzlük bölgelerde hakim dil olup, dağlı kabileler arasında da anlaşma dili vazifesi görürken, bugün bu fonksiyonu Rusça görmektedir. Halkın %71'inin bu dili kullandığı ülkede hemen hemen bütün teknik bilgiler Rusça'dır. Rusça, sosyal ve ekonomik hayatta büyük bir anlaşma kolaylığı sağlamaktadır. Dağıstan Anayasası'na göre 11 dile her yerde kullanma serbestiyeti verilmiş bulunmaktadır. Halen Dağıstan radyosu bu dillerden dokuzunda yayın yapmaktadır.
[ Geri Dön |
Okunma: 232İçeriği Yazdır | İçeriği Tavsiye Et ] |
Türk Tarih