|
Osmanlı - Haçlı donanmaları arasında, Korinthos körfezinde, İnebahtı
yakınlarında yapılan deniz savaşı (7 Ekim 1571).
Osmanlı kaynakları, bu savaşın adını "Sıngın" olarak yazar.
O dönemde Kıbrıs, oldukça hareketli Mısır-İstanbul deniz ticaret yolu
üzerinde önemli bir engeldi. Burası Venediklilerin elinde bulunuyor, adada
yuvalanan, Venedik desteğindeki Hıristiyan korsanlar sık sık ticaret ve hac
gemilerini vuruyorlardı. Kıbrıs'ın, vaktiyle bir Müslüman ülke olduğu
gerekçesiyle fetva alınıp savaş açıldı. Kıbrıs'ın önemli merkezleri Lefkoşe ve
Magosa, zorlu mücadelelerden sonra zaptedildi ve fethi tamamlandıktan sonra
Kıbrıs, beylerbeylik haline getirildi
(1570-1571).
Osmanlılar'ın Kıbrıs adasını
almaları, Avrupa'da büyük tepkilere yol açtı. Bunun sonucu olarak Papa, İspanya
kralı ve Venedik dukası, Osmanlılara karşı birleştiler. Bu birleşmeyi imza ile
de onayladılar (15 Mayıs 1571). Kutsal ittifak adı verilen bu antlaşmayı,
Osmanlılar, gizlice öğrendiler. Osmanlı
Dîvanı'nda, bu tarihlerde, bazı görüş ayrılıkları yüzünden anlaşmazlık
vardı. Bu durum, alınacak tedbirleri durduruyor, Donanmayı Hümayun amiralliğinin,
Preveze'den yazdığı yardım isteklerini cevapsız bırakıyordu. Sonunda Dîvan,
Avrupa karşısına güçlü bir donanma ile çıkma konusunda karara vardı. Ancak
Dîvandaki anlaşmazlık yüzünden, Osmanlı donanmasının başına, bir kara ordusu
kumandanı olan Müezzinzâde Ali Paşa getirildi. İstanbul'a gelen ikinci bir
haber, Türk sularına gelmekte olan Haçlı donanması ile ilgiliydi. Sokullu, bu
donanmayı durdurmak görevini de gene bir kara ordusu kumandanı olan Pertev
Paşa'ya verdi.
Osmanlı donanmasında bir vezir, dört
paşa, 15 beylerbeyi vardı. Ayrıca Uluç Ali
Paşa, Cafer Paşa, Barbaroszâde Hasan
Paşa, Barbaroszâde Mehmed Paşa ve Salihpaşazâde Mehmed Bey gibi ünlü Türk
denizcileri de bulunuyordu.
Osmanlılara karşı meydana getirilen Haçlı donanmasının başına, Karl V'in
evlilik dışı oğlu, Hollanda genel valisi Don Juan (Avusturyalı Johann)
getirildi. Venedik donanmasının başında Vaniero, Cenevizlilerinkinde Giovanni -
Andrea Doria, Papalık donanmasında da dük Marco Antonio Collonna vardı. Ayrıca
Avrupa'nın en ünlü prens, asilzâde, amiral ve generalleri Haçlı donanmasında
görev almıştı.
Müezzinzâde Ali Paşa ile Pertev Paşa'nın yanlış tutumları, ünlü Türk
denizcilerinin karşı koymalarına sebep oldu, ancak, yapılan tartışmalar sonunda
Kaptan-ı deryanın görüşü
uygulandı.
İki donanma, dünya tarihinin en büyük savaşlarından birine başladı. Türk
donanması bozuldu. 142 gemi yok oldu, 20 bin Türk askeri şehid oldu. Ölenler
arasında, Müezzinzâde Ali Paşa başta olmak üzere birçok Osmanlı paşası ve
beylerbeyi de vardı. Bu arada, yalnız Uluç Ali Paşa'nın kumandasındaki Türk sağ
cenahı başarı gösterdi. 42 Türk gemisinden kurulu olan bu cenah, gemilerini
kaybetmedi, Haçlı sağ cenahını bozarak, savaş alanından ayrıldı. Uluç Ali Paşa,
bu başarısından sonra Kaptan-ı deryalığa getirildi ve "Kılıç Ali Paşa" diye
anıldı.
Sokullu Mehmed Paşa yeni bir donanma
hazırlamasını istedi. Bunun için çok sayıda malzemeye ihtiyaç olduğunu, kısa
süre içinde böyle bir donanmanın hazırlanmasının zor olacağını söyleyen Uluç Ali
Paşa'ya, Sokullu; "Bütün donanmanın demirlerini gümüşten, halatlarını
ibrişimden, yelkenlerini atlastan yapabiliriz. Hangi geminin malzemesi
yetişmezse gel benden al" demiştir ki, Osmanlı Devletinin o dönemdeki gücünü
göstermesi açısından önemlidir. Sokullu Mehmed Paşa, gönderilen Venedik elçisine
de, İnebahtı Deniz Savaşıyla ilgili olarak "Biz Kıbrıs'ı almakla sizin kolunuzu
kestik, siz İnebahtı'da bizi yenmekle, sakalımızı tıraş ettiniz. Kesilen kolun
yerine yenisi gelmez, fakat kesilen sakalın yerine daha gür çıkar" diye cevap
vermiştir.
Bununla beraber, İnebahtı faciasından sonra, kaybedilen binlerce denizciyi
yerine getirmek kolay olmamış ve tecrübesiz leventlerden teşkil edilen yeni
donanma, devlete Akdeniz'deki eski kudretini kazandıramamıştır. Artık, Avrupa
siyasetini yönlendirecek ve ticaret yollarını hakimiyet altına alacak Hint Seferleri gibi büyük projelere de tevessül
edilememiştir.
[ Geri Dön |
Okunma: 1545İçeriği Yazdır | İçeriği Tavsiye Et ] |